Có bao giờ bạn thắc mắc tại sao mình lại dễ ‘sụt sịt’ mỗi khi thời tiết thay đổi? Rất có thể hệ miễn dịch kém chính là thủ phạm. Không chỉ khiến cơ thể dễ mắc bệnh mà còn làm chậm quá trình phục hồi và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Việc hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp bạn có cách chăm sóc cơ thể đúng và khoa học hơn. Hãy cùng Morinaga tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây nguyên nhân và cách cải thiện hệ miễn dịch toàn diện cho cả gia đình nhé!
1. Hệ miễn dịch kém là gì?
Hệ miễn dịch kém là tình trạng “hàng rào bảo vệ” của cơ thể bị suy yếu do các thành phần quan trọng của hệ thống miễn dịch (như tế bào lympho, tế bào thực bào, hệ thống bổ thể) bị sụt giảm về số lượng hoặc hoạt động kém hiệu quả. Khi hệ thống phòng thủ này của cơ thể gặp vấn đề, cơ thể sẽ mất đi khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh từ môi trường.
Người có hệ miễn dịch kém thường dễ mắc các bệnh lý khác nhau. Ở mức độ nhẹ, họ có thể gặp các triệu chứng như mẩn ngứa, phát ban, hay gặp các vấn đề về tiêu hóa,… Nhưng nếu tình trạng nặng, cơ thể dễ bị tấn công bởi các bệnh lý nguy hiểm, nguy cơ mắc các bệnh như nhiễm trùng huyết, ung thư hay lao phổi sẽ tăng cao.
2. Phân loại tình trạng hệ miễn dịch kém thường gặp
Hệ miễn dịch đóng vai trò là “lá chắn” trong việc bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây hại. Tuy nhiên, không phải tình trạng suy yếu nào cũng giống nhau. Việc phân loại đúng tình trạng của hệ miễn dịch sẽ giúp bạn có hướng điều trị và chăm sóc sức khoẻ tốt nhất. Dựa vào mức độ và nguyên nhân, tình trạng hệ miễn dịch kém có thể được chia thành hai dạng chính:
2.1. Hệ miễn dịch kém dạng nguyên phát (do bẩm sinh, di truyền):
Hệ miễn dịch kém dạng nguyên phát là tình trạng rối loạn miễn dịch xuất hiện ngay từ khi sinh ra do yếu tố di truyền (bẩm sinh), đặc trưng khi cơ thể thường xuyên gặp phải các đợt nhiễm trùng bị tái phát nhiều lần (do hệ miễn dịch bị suy yếu). Dù là nhóm bệnh hiếm gặp, nhưng khá đa dạng với hơn 450 dạng rối loạn hoặc bệnh lý mạn tính khác nhau đã được ghi nhận.
>>> THAM KHẢO NGAY:
- Hệ Miễn Dịch Bẩm Sinh – Tuyến Phòng Thủ Đầu Tiên Giúp Bạn Chống Lại Vi Khuẩn Và Virus
- Hệ Miễn Dịch: ‘Lá Chắn’ Bảo Vệ Cơ Thể Khỏi Bệnh Tật
2.2. Hệ miễn dịch kém dạng thứ phát (do mắc phải)
Trái ngược mới dạng nguyên phát, hệ miễn dịch kém dạng thứ phát là tình trạng hệ miễn dịch bị suy yếu do ảnh hưởng từ các tác động bên ngoài hoặc bệnh lý mắc phải hoặc quá trình điều trị y tế. Khác với nguyên phát, nếu loại bỏ được nguyên nhân gốc rễ gây ra tình trạng miễn dịch yếu dạng thứ phát, hệ miễn dịch có khả năng phục hồi và hoạt động trở lại bình thường.
Một số yếu tố phổ biến dẫn đến suy yếu hệ miễn dịch dạng thứ phát bao gồm: chế độ dinh dưỡng thiếu hụt các vitamin và khoáng chất thiết yếu, lối sống lười vận động gây tình trạng béo phì hoặc căng thẳng kéo dài, tác dụng phụ của thuốc (như việc sử dụng steroid), hay do các hội chứng suy giảm miễn dịch (như HIV/AIDS), hoặc các bệnh do virus gây ra.
3. Nguyên nhân khiến hệ miễn dịch kém thường gặp
Hệ miễn dịch kém có thể xuất phát từ 2 nhóm nguyên nhân chính. Việc xác định đúng nguyên nhân là bước đầu tiên để có phương pháp can thiệp hiệu quả.
3.1. Yếu tố di truyền (nguyên nhân bẩm sinh)
Các biến đổi bất thường trong gen di truyền từ cha hoặc mẹ có thể gây ra tình trạng miễn dịch kém ở trẻ, làm trẻ dễ mắc các bệnh nhiễm trùng hơn so với những trẻ có hệ gen bình thường. Hiện tượng này được gọi là rối loạn di truyền.
3.2. Các yếu tố bên ngoài (nguyên nhân mắc phải)
Không chỉ do yếu tố bẩm sinh, hệ miễn dịch còn có thể bị suy yếu bởi nhiều yếu tố bên ngoài khác. Những yếu tố này tấn công trực tiếp hoặc gián tiếp vào các tế bào miễn dịch, khiến cơ thể dần mất đi khả năng phòng vệ tự nhiên. Dưới đây là một số yếu tố điển hình:
- Sự tấn công của Virus: Điển hình là HIV – loại virus gây ra tình trạng miễn dịch bị suy yếu ở người. Chúng tấn công trực tiếp vào tế bào lympho CD4+, làm suy yếu hệ miễn dịch, tăng gấp đôi nguy cơ nhiễm trùng và ung thư.
- Tác dụng phụ của thuốc: Việc lạm dụng các loại thuốc như thuốc chống thải ghép, thuốc điều trị động kinh, corticosteroid hay thuốc hóa trị… đều có thể tác động tiêu cực đến số lượng và hoạt động của tế bào miễn dịch. Hệ quả là lượng cytokine bị giảm, quá trình tạo kháng thể bị cản trở, khiến hệ miễn dịch suy yếu và không còn duy trì được chức năng bảo vệ cơ thể.
- Bệnh lý về đường máu: Các bệnh lý như đa u tủy, ung thư hạch hay bạch cầu đều ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sản sinh tế bào miễn dịch, khiến sức đề kháng của người bệnh suy giảm rõ rệt.
- Ô nhiễm và Hóa chất độc hại: Các độc tố từ môi trường như thuốc trừ sâu, chất phóng xạ hay kim loại nặng có thể thúc đẩy sự hình thành các gốc tự do trong cơ thể. Những gốc tự do này phá hủy tế bào miễn dịch, làm suy yếu khả năng tự bảo vệ và chống lại bệnh tật của cơ thể.
- Béo phì và bệnh chuyển hoá: Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa béo phì và hệ miễn dịch kém. Khi cơ thể thừa cân, người bệnh thường đối mặt với hàng loạt vấn đề sức khỏe như tiểu đường, tim mạch, ung thư,… và chính những bệnh lý này sẽ làm giảm khả năng miễn dịch ở nhiều mức độ khác nhau.
- Quá trình lão hoá (tuổi tác): Khi cơ thể bước vào quá trình lão hóa, khả năng đáp ứng miễn dịch dần suy giảm. Độ nhạy với nhiễm trùng có xu hướng gia tăng, việc tiêm chủng ít phát huy tác dụng và nguy cơ mắc viêm mạn tính sẽ tăng cao hơn. Bên cạnh đó, người cao tuổi thường có hệ tiêu hóa kém nên lượng dưỡng chất dung nạp vào cơ thể không nhiều, dẫn đến việc hệ miễn dịch hoạt động kém hiệu quả hơn.
- Chế độ Dinh dưỡng nghèo nàn: Khi cơ thể không được cung cấp đủ dưỡng chất, quá trình nuôi dưỡng và tái tạo các tế bào miễn dịch như lympho T, lympho B cùng nhiều thành phần khác sẽ bị gián đoạn. Hậu quả là chức năng miễn dịch suy giảm dần theo thời gian, khiến cơ thể dễ bị tấn công bởi vi khuẩn và virus gây bệnh.
>>> THAM KHẢO NGAY:
- 10+ Cách Tăng Cường Hệ Miễn Dịch Cho Cơ Thể Luôn Khỏe Mạnh
- Bật Mí 8 Nhóm Thực Phẩm Tăng Cường Hệ Miễn Dịch Cho Cơ Thể
4. Dấu hiệu nhận biết người có hệ miễn dịch kém không nên chủ quan
Hệ miễn dịch kém thường không biểu hiện rõ ràng ngay từ đầu, nhưng cơ thể sẽ gửi đi những “tín hiệu” cảnh báo thông qua nhiều triệu chứng bất thường. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu này không chỉ giúp bạn kịp thời điều chỉnh lối sống mà còn phòng ngừa được nhiều bệnh lý nguy hiểm. Dưới đây là những biểu hiện cần chú ý:
4.1. Nhiễm trùng tái phát và kéo dài
Tình trạng hệ miễn dịch kém khiến cơ thể không đủ khả năng sản xuất kháng thể, từ đó trở nên yếu thế trong việc chống lại mầm bệnh xâm nhập từ môi trường hoặc các tác nhân gây nhiễm trùng do virus, vi khuẩn. Người có hệ miễn dịch suy yếu thường dễ mắc các bệnh nhiễm trùng như:
- Viêm nhiễm đường hô hấp: Như viêm xoang, viêm amidan tái phát, viêm phổi hoặc viêm phế quản.
- Tổn thương da và niêm mạc: Xuất hiện các vấn đề như loét miệng, viêm lợi, phát ban, chàm, mụn cóc…
- Nhiễm trùng nội tạng: Viêm màng não, nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc đường ruột,…
Trên thực tế, nhiễm trùng ở người có hệ miễn dịch kém có thể xuất hiện ở bất kỳ cơ quan nào, từ não, tủy sống, tai, phổi, cổ họng cho đến đường tiết niệu hay đường ruột. Đặc điểm chung của các tình trạng này là thường xuyên tái phát, kéo dài, khó điều trị dứt điểm và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tổng thể.
4.2. Gặp phải các vấn đề về tăng trưởng, phát triển
Người có hệ miễn dịch suy yếu thường phải tiêu hao nhiều năng lượng để chống lại các bệnh nhiễm trùng, khiến cơ thể nhanh chóng rơi vào trạng thái mệt mỏi và suy kiệt. Bên cạnh đó, các rối loạn ở đường tiêu hóa còn làm giảm khả năng hấp thu dưỡng chất, dẫn đến tình trạng sụt cân và chậm phát triển, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Ngoài ra, tình trạng viêm mạn tính cùng việc cơ thể phải liên tục chống lại nhiễm trùng càng làm tăng nhu cầu trao đổi chất, từ đó cản trở quá trình tăng trưởng và ảnh hưởng đến sức khỏe toàn diện.
4.3. Một số dấu hiệu khác cần chú ý
Ngoài các biểu hiện điển hình ở trên, hệ miễn dịch kém còn âm thầm biểu hiện qua các tình trạng sức khoẻ dễ bị bỏ qua, bao gồm:
- Rối loạn tự miễn dịch: là khi hhi hệ thống phòng thủ của cơ thể bị lỗi, thay vì bảo vệ, nó lại tấn công lại chính các mô khoẻ mạnh trong cơ thể;
- Viêm nội tạng: các cơ quan bên trong cơ thể bị viêm nhiễm dai dẳng, ảnh hưởng đến chức năng bộ máy vận hành trong cơ thể;
- Rối loạn hoặc bất thường về máu, ví dụ như thiếu máu, giảm tiểu cầu, hoặc các rối loạn đông máu khác;
- Vấn đề tiêu hóa như chán ăn, tiêu chảy, đau quặn bụng: có khoảng 70-80% tế bào miễn dịch nằm ở đường ruột, nên khi hệ tiêu hoá bất ổn là dấu hiệu cho sức đề kháng của bạn đang suy yếu;
- Chậm phát triển ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
5. Cần làm gì khi có dấu hiệu hệ miễn dịch kém?
Khi phát hiện các dấu hiệu của hệ miễn dịch kém, việc can thiệp sớm và đúng cách là vô cùng quan trọng. Dưới đây là các biện pháp cần thực hiện để cải thiện tình trạng và bảo vệ sức khỏe:
5.1. Thăm khám tại các cơ sở y tế
Khi xuất hiện một trong những dấu hiệu cảnh báo về hệ miễn dịch kém, bạn cần đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Đặc biệt, những người đang mắc các bệnh lý có nguy cơ làm suy yếu hệ miễn dịch nên chủ động theo dõi sức khỏe và đi khám ngay khi nghi ngờ có dấu hiệu nhiễm trùng. Việc chẩn đoán sớm giúp bác sĩ có thể đưa ra phác đồ điều trị phù hợp và hiệu quả.
5.2. Ăn theo chế độ dinh dưỡng hợp lý
Người có hệ miễn dịch kém cần có chế độ dinh dưỡng lành mạnh, bổ sung nhiều loại thực phẩm giàu chất xơ và vitamin, bù nước và điện giải, đồng thời duy trì chế độ nghỉ ngơi hợp lý. Bên cạnh đó, bạn nên hạn chế tiêu thụ thịt đỏ, đồ chiên dầu mỡ và các món ngọt để tránh gây áp lực cho hệ miễn dịch. Ngoài ra, hãy cố gắng cắt giảm tối đa việc sử dụng đồ uống có gas, đồ uống có cồn và từ bỏ thói quen hút thuốc lá.
5.3. Tập luyện thể dục thể thao
Duy trì thói quen vận động đều đặn và khoa học không chỉ giúp kiểm soát các bệnh mạn tính mà còn góp phần nâng cao sức khỏe tổng thể và tăng cường miễn dịch một cách tự nhiên. Bạn có thể lựa chọn những bộ môn nhẹ nhàng, phù hợp với thể trạng như đi bộ, yoga, đạp xe hay bơi lội… để cải thiện sức bền, giảm căng thẳng và giúp cơ thể khỏe mạnh, chống lại bệnh tật hiệu quả hơn.
5.4. Ngủ đủ giấc
Duy trì giấc ngủ đủ và chất lượng đóng vai trò rất quan trọng đối với sức khỏe, đặc biệt là trong việc bảo vệ và cải thiện hệ miễn dịch. Khi cơ thể được nghỉ ngơi trọn vẹn, các tế bào miễn dịch sẽ có thời gian phục hồi và hoạt động hiệu quả hơn. Vì vậy, bạn nên ngủ đủ giấc mỗi ngày và hình thành thói quen ngủ đúng giờ, khoa học để giúp cơ thể luôn khỏe mạnh và tăng cường sức đề kháng tự nhiên.
5.5. Tiêm vắc xin phòng ngừa
Người có hệ miễn dịch kém cần đặc biệt chú ý tiêm đầy đủ các loại vắc-xin theo khuyến cáo để tăng cường khả năng phòng bệnh. Bên cạnh đó, việc thực hiện quan hệ tình dục an toàn cũng rất quan trọng nhằm bảo vệ bản thân và ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm cho người khác.
5.6. Bí quyết cải thiện hệ miễn dịch kém với LAC-Shield®
Bên cạnh việc duy trì lối sống lành mạnh, chế độ ăn uống cân bằng và nghỉ ngơi hợp lý, việc bổ sung các hoạt chất hỗ trợ giúp tăng cường miễn dịch là vô cùng cần thiết. Những hoạt chất này giúp kích thích cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể, tăng khả năng chống lại virus, vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh. Một trong những hoạt chất nổi bật được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi hiện nay chính là LAC-Shield® – thành tựu nghiên cứu từ tập đoàn Morinaga Nhật Bản – đang trở thành xu hướng chăm sóc sức khoẻ bền vững.
5.6.1. LAC-Shield® là gì? Điểm khác biệt với lợi khuẩn thông thường?
LAC-Shield® là chủng vi khuẩn lactic (Lactobacillus paracasei MCC1849) có lợi được Morinaga chọn lọc kỹ lưỡng từ hàng nghìn chủng vi khuẩn axit lactic. Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở công nghệ xử lý nhiệt giúp LAC-Shield® có tính ổn định cực cao:
- Khả năng kháng axit dạ dày: LAC-Shield® không bị tiêu diệt bởi dịch vị dạ dày, đảm bảo đến được cơ quan đích để kích hoạt hệ thống toàn cơ thể thông qua hệ miễn dịch đường ruột
Đặc tính ổn định vượt trội: LAC-Shield® có trong nhiều loại thực phẩm nhưng không bị biến đổi chất lượng, mang lại hiệu quả vượt trội so với các chế phẩm sinh học truyền thông.
5.6.2. Công dụng của LAC-Shield® đối với sức đề kháng
Nhiều công trình nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng đã chứng minh lợi ích của LAC-Shield® được công bố trên các tạp chí y khoa uy tín trong tác dụng cải thiện hệ miễn dịch:
- Kích thích tế bào miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn, giúp cơ thể khoẻ mạnh và phòng ngừa nhiễm trùng tốt hơn
- Giảm các triệu chứng cảm cúm (hắt hơi, nghẹt mũi,…) và rút ngắn thời gian mắc bệnh.
- Tăng cường hiệu quả của vắc xin cúm: tăng cường hiệu quả của vắc xin sau khi tiêm chủng, đặc biệt người cao tuổi
- Duy trì tâm trạng tích cực
5.6.3. Tăng cường miễn dịch mỗi ngày cùng Morinaga
Morinaga với tự hào là đơn vị tiên phong trong nghiên cứu và phát triển LAC-Shield®, mang đến nhiều dòng sản phẩm đa dạng, thơm ngon và tốt cho sức khỏe, phù hợp cho mọi lứa tuổi để bạn lựa chọn. Một số sản phẩm tiêu biểu có thể kể đến như: Sữa chua không béo Morinaga, Sữa chua uống không béo Morinaga, Thức uống dinh dưỡng Climeal và Sữa bột dinh dưỡng Morinaga. Bằng cách bổ sung LAC-Shield®, bạn sẽ có thể tăng cường hệ miễn dịch và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Hệ miễn dịch chính là “lá chắn” bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo hệ miễn dịch kém sẽ giúp bạn có hướng điều chỉnh lối sống, dinh dưỡng và giấc ngủ hợp lý hơn. Bên cạnh đó, bạn có thể tăng cường sức đề kháng một cách hiệu quả bằng cách bổ sung các sản phẩm chứa LAC-Shield® – lợi khuẩn được phát triển bởi Morinaga, giúp củng cố hệ miễn dịch và bảo vệ sức khỏe toàn diện. Nếu còn điều gì băn khoăn, hãy liên hệ ngay với Morinaga để được hỗ trợ nhé!
