Bạn có biết bí quyết để có một cơ thể khỏe mạnh, trí óc minh mẫn và làn da rạng rỡ lại nằm ở một nơi ít ai ngờ tới: đường ruột? Đây không chỉ là nơi xử lý thức ăn mà còn là “đại bản doanh” của phần lớn tế bào miễn dịch trong cơ thể. Hàng nghìn tỷ lợi khuẩn đang làm việc không ngừng nghỉ tại đây, và sự cân bằng của chúng chính là nền tảng cho một sức khỏe bền vững từ bên trong. Morinaga sẽ cùng bạn khám phá những lợi ích bất ngờ mà lợi khuẩn đường ruột mang lại, đồng thời gợi ý những cách đơn giản để nuôi dưỡng “hệ vi sinh khỏe mạnh” mỗi ngày.
1. Lợi khuẩn đường ruột là gì?
Lợi khuẩn đường ruột (probiotics) là các vi sinh vật sống có lợi, khi được bổ sung với lượng phù hợp, mang lại lợi ích sức khỏe cho vật chủ – ở đây là con người. Những vi khuẩn này chủ yếu thuộc các nhóm Lactobacillus, Bifidobacterium, Saccharomyces…
Hệ vi sinh đường ruột bao gồm hàng trăm nghìn tỷ vi khuẩn cư trú chủ yếu ở đại tràng, trong đó có cả lợi khuẩn (tốt) và hại khuẩn (xấu). Khi lợi khuẩn chiếm ưu thế, hệ vi sinh sẽ duy trì trạng thái cân bằng, từ đó hỗ trợ các hoạt động sinh lý như tiêu hóa, trao đổi chất, miễn dịch cũng như tâm trạng.
2. Vai trò và lợi ích của lợi khuẩn đường ruột
Lợi khuẩn (Probiotics) không chỉnh hỗ trợ tiêu hoá mà còn điều phối nhiều hoạt động sống của cơ thể. Cùng điểm lại 6 lợi ích to lớn của lợi khuẩn đường ruột nhé.
2.1. Cải thiện tiêu hoá, hấp thu dinh dưỡng
Lợi khuẩn giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Chúng góp phần điều hòa nhu động ruột, ngăn ngừa táo bón, tiêu chảy và giảm đầy hơi, chướng bụng. Nhiều chủng vi khuẩn ruột có khả năng tổng hợp vitamin nhóm B (như B12, folate) và vitamin K, đồng thời giúp hấp thu các khoáng chất như canxi, magie, kẽm – những vi chất quan trọng cho miễn dịch, xương và thần kinh.
2.2. Tăng cường miễn dịch
Khoảng 70-80% tế bào miễn dịch tập trung tại đường ruột. Lợi khuẩn giúp kích thích sản xuất các kháng thể tự nhiên, tăng hoạt tính của đại thực bào, điều chỉnh phản ứng miễn dịch và ức chế hại khuẩn. Một số chủng như Bifidobacterium Longum BB536, Bacillus clausii, Lactobacillus acidophilus… được chứng minh có hiệu quả trong phòng ngừa nhiễm trùng đường hô hấp, tiêu chảy do virus hay kháng sinh.
2.3. Bảo vệ hàng rào ruột
Lợi khuẩn góp phần củng cố các liên kết biểu mô ruột, giảm nguy cơ “ruột rò rỉ” – tình trạng mà độc tố và hại khuẩn xâm nhập qua niêm mạc ruột gây viêm. Điều này đặc biệt quan trọng với người bị viêm ruột, dị ứng, tự miễn, hoặc hội chứng ruột kích thích (IBS). Một số chủng lợi khuẩn có khả năng ức chế vi khuẩn gây hại (ví dụ: Fusobacterium nucleatum, ETBF), giảm tình trạng viêm mạn tính ở đại tràng – yếu tố nguy cơ dẫn đến ung thư. Ngoài ra, acid béo chuỗi ngắn (SCFA) như butyrate do lợi khuẩn sinh ra có thể giúp nuôi dưỡng tế bào biểu mô ruột và giảm nguy cơ tổn thương DNA.
2.4. Giảm viêm và phản ứng dị ứng
Một số probiotic giúp làm giảm biểu hiện viêm đường ruột mãn tính và điều hòa phản ứng dị ứng bằng cách cân bằng các dòng tế bào T, từ đó giảm nguy cơ viêm da, viêm mũi dị ứng, hen suyễn, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
2.5. Hỗ trợ tình thần và giấc ngủ
Trục não – ruột (gut-brain axis) là mối liên hệ giữa hệ thần kinh trung ương và hệ tiêu hóa. Hệ vi sinh đường ruột có thể “trò chuyện” với não thông qua các dây thần kinh, hormone và các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin. Điều này lý giải vì sao rối loạn vi sinh đường ruột có thể dẫn đến lo âu, trầm cảm, thậm chí là rối loạn phổ tự kỷ. Bổ sung lợi khuẩn có thể tạo ra các chất dẫn giúp cải thiện tâm trạng, giảm lo âu và hỗ trợ giấc ngủ.
2.6. Hỗ trợ chuyển hoá và kiểm soát cân nặng
Một số nghiên cứu cho thấy bổ sung probiotic giúp giảm mỡ bụng, cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ kiểm soát cân nặng, đặc biệt là ở người có hội chứng chuyển hóa.
3. Khi nào cần bổ sung lợi khuẩn
Đừng đợi đến khi hệ tiêu hoá có vấn đề mới bắt đầu chăm sóc, bạn có thể cân nhắc bổ sung lợi khuẩn trong các trường hợp sau để thiết lập lại sự cân bằng:
- Sau khi dùng kháng sinh: Vì kháng sinh tiêu diệt cả hại khuẩn lẫn lợi khuẩn. Bổ sung lợi khuẩn giúp phục hồi hệ vi sinh đường ruột
- Tiêu hóa kém: Đầy hơi, táo bón, tiêu chảy thường xuyên, có thể đây là dấu hiệu cho thấy hại khuẩn đang chiếm ưu thế.
- Trẻ em và người cao tuổi miễn dịch yếu, dễ mắc bệnh: Đây là nhóm đối tượng nhạy cảm, dễ mắc các bệnh truyền nhiễm và hô hấp. Bổ sung lợi khuẩn giúp bảo vệ cơ thể từ tận sâu bên trong.
- Người bị stress, lo âu, mất ngủ kéo dài: Khi tinh thần bất ổn, hệ vi sinh cũng sẽ bị xáo trộn. Bổ sung lợi khuẩn giúp xoa dịu và cải thiện chất lượng giấc ngủ.
- Bệnh lý ruột mãn tính, viêm đại tràng, hội chứng ruột kích thích (IBS), hoặc Viêm ruột (IBD).
- Người ăn uống thiếu chất xơ hoặc ít ăn rau: Một chế độ ăn thiếu khoa học, nghèo chất xơ hoặc tiêu thụ quá nhiều đồ ăn nhanh, lợi khuẩn giúp hệ tiêu hoá không bị quá tải.
4. Bổ sung lợi khuẩn đúng cách
4.1. Thực phẩm tự nhiên chứa lợi khuẩn
Một trong những cách đơn giản và tự nhiên nhất để bổ sung lợi khuẩn vào cơ thể là thông qua thực phẩm lên men. Những món ăn quen thuộc như sữa chua và kefir không chỉ thơm ngon mà còn là nguồn dồi dào các chủng lợi khuẩn có lợi như Lactobacillus và Streptococcus thermophilus, giúp hỗ trợ tiêu hóa và cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
Bên cạnh đó, các món ăn truyền thống như dưa cải muối, kim chi hay natto (món đậu nành lên men của Nhật Bản) cũng chứa nhiều vi sinh vật có lợi, được hình thành trong quá trình lên men tự nhiên. Ngoài ra, những sản phẩm như miso, kombucha (trà lên men) hay tempeh (đậu nành lên men kiểu Indonesia) cũng đang được nhiều người ưa chuộng nhờ khả năng hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường miễn dịch.
Việc bổ sung các thực phẩm này vào bữa ăn hằng ngày không chỉ giúp cải thiện sức khỏe đường ruột mà còn là một phần quan trọng của lối sống dinh dưỡng lành mạnh.
4.2. Bổ sung từ thực phẩm chức năng, thực phẩm bổ sung
Ngoài việc bổ sung lợi khuẩn qua ăn uống hàng ngày, bạn có thể lựa chọn thực phẩm bổ sung chứa probiotic với một số lưu ý như:
- Chủng vi khuẩn có chứng minh rõ ràng: Ví dụ: Bifidobacterium BB536, Bacillus clausii…
- Lượng đủ hiệu lực: Tối thiểu 1-10 tỷ CFU/ngày (tuỳ theo chủng và tình trạng sức khoẻ).
- Dạng bào chế bảo vệ lợi khuẩn khỏi acid dạ dày: Viên nang kháng dịch vị, dạng bột hoà tan sau ăn…
4.3. Kết hợp probiotic và prebiotic
Nếu probiotic là những lợi khuẩn sống mang lại lợi ích cho sức khỏe đường ruột thì prebiotic chính là “nguồn dinh dưỡng” giúp nuôi sống và kích thích sự phát triển của các lợi khuẩn này. Prebiotics thường là những loại chất xơ hòa tan không tiêu hóa được ở ruột non, nhưng lại được lợi khuẩn ở đại tràng sử dụng để phát triển và sinh sôi, từ đó giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột.
Một số loại prebiotic phổ biến gồm:
- Inulin (có nhiều trong rau diếp xoăn, tỏi, hành, atiso)
- FOS (Fructooligosaccharides)
- GOS (Galactooligosaccharides)
- Và các loại chất xơ hòa tan tự nhiên trong rau, củ, quả
Khi bạn bổ sung probiotic và prebiotic cùng lúc, chúng sẽ phối hợp nhịp nhàng để tăng hiệu quả cho nhau. Sự kết hợp này được gọi là synbiotic – một giải pháp toàn diện giúp tăng cường số lượng và hoạt động của lợi khuẩn trong ruột. Nhờ đó, synbiotic không chỉ cải thiện tiêu hóa, tăng cường miễn dịch, mà còn hỗ trợ hấp thu dưỡng chất tốt hơn và góp phần giảm nguy cơ rối loạn tiêu hóa như táo bón, tiêu chảy, đầy hơi.
Ngày nay, nhiều sản phẩm dinh dưỡng hiện đại – bao gồm một số dòng sữa công thức, thực phẩm bổ sung hoặc men vi sinh cao cấp – đã được thiết kế theo công thức synbiotic, kết hợp cả lợi khuẩn sống và chất xơ prebiotic trong một liều dùng. Đây được xem là xu hướng chăm sóc hệ tiêu hóa thông minh và bền vững, đặc biệt trong bối cảnh chế độ ăn hiện đại thiếu hụt chất xơ và dễ gây mất cân bằng vi sinh đường ruột.
5. Những lưu ý khi bổ sung lợi khuẩn
- Chọn sản phẩm có nguồn gốc uy tín, xuất xứ rõ ràng, thông tin minh bạch về chủng loại, số lượng
- Không dùng thay thế thuốc chữa bệnh
- Tham khảo ý kiến bác sĩ nếu đang dùng thuốc điều trị hoặc có bệnh nền.
6. Morinaga đồng hành cùng bạn chăm sóc hệ tiêu hóa khỏe mạnh mỗi ngày
Là một trong những tập đoàn dinh dưỡng hàng đầu Nhật Bản, Morinaga đã nghiên cứu và phát triển các dòng sản phẩm chứa lợi khuẩn có giá trị cao như:
- Sữa bột dinh dưỡng Morinaga có chứa lợi khuẩn sống BB536 giúp cải thiện tiêu hoá, kết hợp với postbiotics LAC-Shield® và Lactoferrin cùng 28 vitamin và khoáng chất hỗ trợ tăng cường miễn dịch
- Thực phẩm bổ sung men BB536 dạng bột hoặc dạng viên tiện lợi, phù hợp cho cả gia đình hỗ trợ các vấn đề tiêu hoá, miễn dịch, dị ứng
Với công nghệ sản xuất hiện đại và sự kiểm soát chặt chẽ từ Nhật Bản, Morinaga cam kết mang đến cho bạn giải pháp dinh dưỡng an toàn, hiệu quả và dễ sử dụng mỗi ngày.
Kết luận:
Lợi khuẩn không chỉ là “người bạn đồng hành” của hệ tiêu hóa mà còn là một phần quan trọng trong việc duy trì sức khỏe tổng thể. Từ việc cải thiện miễn dịch đến hỗ trợ tinh thần, vai trò của probiotic đã được khoa học chứng minh ngày càng rõ nét. Hãy bắt đầu bổ sung lợi khuẩn mỗi ngày – dù là từ một hộp sữa chua hay một gói men hữu hiệu – vì đó là lựa chọn đơn giản nhưng mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe.
